Bir şehrin merkez olabilmesi, yalnız ekonomik canlılık ya da toplumsal dengeyle açıklanamaz. Asıl belirleyici unsur, o şehirde idarenin nasıl işlediği ve hukukun gündelik hayata nasıl yansıdığıdır. Ankara’nın tarih boyunca ayakta kalabilmiş olması, büyük idarî gösterilerden değil; istikrarlı ve yerleşik bir yönetim pratiğinden kaynaklanır. Bu pratik, şehri ani sarsıntılardan koruyan görünmez bir çerçeve üretmiştir.
Ankara’da idare, hiçbir dönemde tamamen kopuk bir yapı sergilememiştir. Yönetim, merkezden dayatılan sert bir mekanizma olmaktan ziyade, yerel hayatın ritmiyle uyumlu biçimde işlemiştir. Bu uyum, idarenin görünürlüğünü azaltmış; fakat etkisini artırmıştır. Ankara’da yönetim, sürekli kendini hatırlatan bir güç değil; varlığı hissedilen ama göze sokulmayan bir düzen olarak tecrübe edilmiştir.
Bu durum, hukuk anlayışını da şekillendirmiştir. Hukuk, Ankara’da yalnız resmî metinlerin ve yazılı kuralların toplamı değildir. Hukuk, gündelik hayatın içinde, alışkanlıklar ve yerleşik davranışlar üzerinden yaşanan bir normlar bütünü hâline gelmiştir. Bu yaklaşım, hukuku soyut bir otorite olmaktan çıkarıp, toplumsal meşruiyetle beslenen bir zemine oturtmuştur.
Yerel yönetim kültürü, Ankara’da bu zeminin en önemli taşıyıcısıdır. Şehir, tarih boyunca farklı idarî yapılara ev sahipliği yapmış; ancak bu değişimler yerel idare anlayışını bütünüyle silmemiştir. Yerel yöneticiler, merkezî otoritenin uzantısı olmanın ötesinde, şehir hayatının düzenleyicileri olarak işlev görmüştür. Bu işlev, idare ile halk arasındaki mesafenin açılmasını engellemiştir.
Ankara’nın yerel yönetim pratiğinde dikkat çeken hususlardan biri, aşırılıktan kaçınma eğilimidir. İdare, ne tamamen gevşek bırakılmış ne de sert bir denetim altına alınmıştır. Bu orta yol, şehirde düzenin korunmasını sağlamış; aynı zamanda toplumsal tepkilerin birikmesini önlemiştir. Ankara’nın uzun vadeli istikrarı, büyük ölçüde bu idarî dengeye bağlıdır.
Bu denge, kriz dönemlerinde daha da önem kazanmıştır. Devletin sarsıldığı, merkezî otoritenin zayıfladığı dönemlerde bile Ankara’da idare bütünüyle çökmemiştir. Yerel yönetim birimleri, şehir hayatının devamlılığını sağlayacak asgarî düzeni korumuştur. Bu koruma, yazılı talimatlardan çok, yerleşmiş idarî refleksler sayesinde mümkün olmuştur.
Ankara’da hukuk ve idare arasındaki ilişki, karşılıklı bir tamamlayıcılık üretmiştir. Hukuk, idarenin keyfîleşmesini sınırlandırırken; idare, hukukun hayattan kopmasını engellemiştir. Bu ilişki, şehirde yönetimin meşruiyetini güçlendirmiştir. Meşruiyet, zorla değil; kabul görerek sağlanmıştır. Ankara’da idare, bu kabulü büyük ölçüde koruyabilmiştir.
Bu yapının şehir hayatına yansıması, sakin ama düzenli bir gündelik hayat olmuştur. Ankara’da idare, hayatı hızlandırmamış; fakat rayında tutmuştur. Bu tutum, şehrin karakterine de yansımıştır. Ankara’nın ağır ve mesafeli havası, idarî yapının bu dengeli işleyişinin doğal sonucudur.
Ankara’nın merkez olma kapasitesi, işte bu idarî ve hukuki süreklilikten beslenir. Yönetimin keyfîleşmediği, hukukun tamamen soyutlaşmadığı bir şehir, merkez olmanın yükünü taşıyabilir. Ankara, bu yükü sessizce taşımayı öğrenmiş bir merkezdir.
Sayfa başına git