Ahıska Sürgünü’nün yıl dönümünde, 1944’te yaşanan insanlık dramının yanı sıra ana yurda dönüş meselesi de gündeme geldi.
Önceki dönem milletvekillerinden, Parlamenter Gazeteci ve Yazarlar Birliği Başkanı İbrahim Aydemir, Ahıska Türklerinin 14 Kasım 1944’te Stalin yönetimi tarafından sürgün edilmesinin 82’nci yıl dönümü dolayısıyla tarihî hafızanın korunması ve ana yurda dönüş hakkının önemine dikkat çekti.
Aydemir, Ahıska Türklerinin yaşadığı felaketin, bir milletin kendi toprağından koparılmasının nesiller boyunca devam eden sonuçlarını ortaya koyduğunu belirterek, sürgün mağdurlarının torunlarının da haklarının gözetilmesi gerektiğini söyledi.
BİR GECEDE DEĞİŞEN BİNLERCE HAYAT
Sovyetler Birliği Devlet Savunma Komitesinin 31 Temmuz 1944 tarihli kararı doğrultusunda başlatılan sürgün operasyonunda, Ahıska bölgesindeki Türkler ve diğer bazı topluluklar Kasım 1944’te zorla evlerinden çıkarıldı.
Sovyet kayıtlarında 90 binin üzerinde kişinin sürgün edildiği belirtilirken, farklı araştırmalarda daha yüksek sayılara yer verildi. Aileler yük vagonlarıyla Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’a gönderildi. Haftalar süren yolculukta açlık, soğuk ve hastalık nedeniyle binlerce insan hayatını kaybetti. Tarihî araştırmalarda yaklaşık 17 bin kişinin öldüğü yönünde bilgiler de bulunuyor.
Aydemir, yaşananların en ağır tarafının insanların herhangi bir bireysel suç isnadı olmadan topluca cezalandırılması olduğunu vurguladı.
Bir insanın doğduğu evden, çocukluğunu geçirdiği köyden ve atalarının mezarlarından zorla uzaklaştırılmasının, yalnız o günün mağdurlarını değil, sonraki kuşakları da etkilediğini ifade etti.
SÜRGÜNÜN ARDINDAN GELEN İKİNCİ FELAKET
Ahıska Türklerinin Orta Asya’da uzun yıllar ağır yerleşim kısıtlamaları altında yaşadığını hatırlatan Aydemir, 1989 yılında Özbekistan’ın Fergana Vadisi’nde meydana gelen şiddet olayları nedeniyle çok sayıda ailenin yeniden göç etmek zorunda kaldığını kaydetti.
Aydemir, bu gelişmenin Ahıska Türklerinin tarihindeki yurt arayışını daha da ağırlaştırdığını belirterek, farklı ülkelerde yaşamlarını sürdüren soydaşların dil ve kültürlerini muhafaza etmelerinin tarihî önem taşıdığını değerlendirdi.
ANA YURDA DÖNÜŞ MESELESİ
Gürcistan’ın 1999 yılında Avrupa Konseyine katılım sürecinde Ahıska Türklerinin geri dönüşü konusunda yükümlülükler üstlendiğini, 2007 yılında da bu amaçla yasal düzenleme yaptığını hatırlatan Aydemir, meselenin hukukî düzenlemelerin ötesinde fiilî sonuçlarıyla değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Gönüllü dönüşün önündeki idarî, sosyal ve ekonomik engellerin giderilmesinin önemine işaret eden Aydemir, ailelerin tarihî yurtlarıyla bağ kurabilmelerine imkân sağlayacak uygulamaların geliştirilmesini yararlı bulduğunu ifade etti.
TÜRK DÜNYASININ ORTAK HAFIZASI
Türkiye’nin Ahıska Türklerine yönelik ilgisinin tarihî ve kültürel bağlardan kaynaklandığını belirten Aydemir, Türk dünyası arasındaki dayanışmanın eğitim, kültür, aile bağları ve sosyal bütünleşme alanlarında somut karşılık bulmasının önemini vurguladı.
Ahıska Türklerinin 82 yıl boyunca kimliklerini ve ana yurtlarına bağlılıklarını muhafaza etmelerinin dikkate değer bir toplumsal irade ortaya koyduğunu söyledi.
Aydemir, sürgünde hayatını kaybedenleri rahmetle anarak, Ahıska Türklerinin tarihî haklarının korunmasının ve gelecek nesillerin bu acıdan haberdar edilmesinin müşterek bir vicdan sorumluluğu olduğunu kaydetti.